Article Summary
Ibu menyusu tidak perlu takut menikmati durian semasa musimnya. Selagi diambil secara sederhana dan sebagai sebahagian daripada pemakanan yang seimbang, tiada bukti saintifik yang menunjukkan durian menyebabkan bayi menjadi "panas" atau "masuk angin". Yang lebih penting ialah memastikan ibu mendapat pemakanan yang mencukupi, kekal terhidrat dan meneruskan penyusuan secara konsisten demi kesihatan ibu serta tumbesaran bayi.

---

Oleh: Nur Syamila Kamarul Arefin

 

Setiap kali musim durian tiba, persoalan yang sama kembali menjadi bualan masyarakat. Ramai ibu menyusu berasa ragu-ragu untuk menikmati raja buah itu kerana bimbang bayi akan menjadi "panas", mudah meragam, mengalami ruam atau "masuk angin". Tidak kurang juga ahli keluarga yang menasihatkan ibu supaya mengelakkan durian sepanjang tempoh penyusuan.

 

Persoalannya, adakah kepercayaan ini benar-benar disokong oleh bukti saintifik?

 

Hakikatnya, sehingga kini tiada kajian saintifik yang membuktikan bahawa pengambilan durian oleh ibu menyusu menyebabkan bayi menjadi "panas" atau mengalami ketidakselesaan melalui susu ibu. Kepercayaan ini lebih banyak dipengaruhi oleh amalan tradisional yang diwarisi turun-temurun berbanding penemuan dalam bidang sains pemakanan dan penyusuan.

Menurut Pensyarah Kanan, Jabatan Pemakanan, Fakulti Perubatan dan Sains Kesihatan, Universiti Putra Malaysia (UPM), Dr Nurul Husna M Shukri, susu ibu dihasilkan daripada nutrien yang diserap ke dalam aliran darah sebelum diproses di kelenjar payudara, bukannya dipindahkan secara terus daripada makanan yang berada di dalam saluran pencernaan.

 

Oleh itu, sifat "panas" yang sering dikaitkan dengan durian tidak akan berpindah kepada bayi melalui susu ibu. Begitu juga dengan gas yang terhasil selepas memakan durian. Gas tersebut hanya berada dalam saluran pencernaan ibu dan tidak memasuki susu ibu.

 

Sekiranya ibu mengalami rasa kembung, mual atau tidak selesa selepas menikmati durian, keadaan itu berpunca daripada tindak balas tubuh ibu sendiri terhadap kandungan gula dan serat buah tersebut, bukannya memberi kesan kepada bayi yang menyusu.

 

Durian dan penghasilan susu ibu

 

Menariknya, durian mengandungi asid amino L-tryptophan, iaitu bahan asas yang digunakan oleh tubuh untuk menghasilkan serotonin, sejenis neurotransmiter yang berkait rapat dengan kesejahteraan emosi. Serotonin pula mempunyai hubungan dengan pengawalan hormon prolaktin yang terlibat dalam penghasilan susu ibu.

 

Di samping itu, apabila ibu berasa tenang, gembira dan kurang tertekan, hormon oksitosin akan lebih mudah dirembeskan bagi membantu proses pengaliran susu (let-down reflex). Justeru, menikmati makanan yang digemari seperti durian mungkin membantu mewujudkan keadaan emosi yang lebih positif ketika menyusu.

 

Walau bagaimanapun, setakat ini tiada bukti saintifik yang kukuh membuktikan bahawa durian secara langsung bertindak sebagai milk booster atau meningkatkan penghasilan susu ibu. Faktor yang paling penting dalam mengekalkan bekalan susu ialah penyusuan yang kerap, pelekapan bayi yang betul, pengosongan payudara secara konsisten serta pengambilan diet yang seimbang.

 

Mitos "masuk angin" tidak disokong sains

Sementara itu, Pegawai Jururawat, Jabatan Pengurusan Kejururawatan Hospital Sultan Abdul Aziz Shah, Universiti Putra Malaysia (HSAAS UPM), Norhazlinda Lidawati Md Dali berkata, dari sudut fisiologi, susu ibu dihasilkan daripada nutrien yang diserap ke dalam aliran darah ibu dan bukannya daripada makanan yang masuk terus ke dalam susu.

 

"Ini bermakna sifat 'panas' yang sering dikaitkan dengan durian tidak dipindahkan kepada bayi melalui penyusuan. Begitu juga dengan gas yang terhasil dalam sistem pencernaan ibu. Gas tersebut kekal dalam saluran pencernaan dan tidak memasuki susu ibu.

 

"Kepercayaan bahawa makanan seperti durian, nangka, ubi, kekacang atau minuman bergas boleh menyebabkan bayi 'masuk angin' juga tidak mempunyai asas saintifik.

 

"Walaupun sesetengah makanan boleh menyebabkan ibu berasa kembung, keadaan itu tidak memberi kesan kepada bayi melalui susu ibu. Apa yang mungkin berubah hanyalah sedikit rasa dan aroma susu ibu mengikut pemakanan harian, namun perubahan ini adalah normal serta tidak membahayakan bayi," katanya.

 

Menurut beliau, pendedahan kepada pelbagai rasa melalui susu ibu sebenarnya memberi manfaat kepada bayi. Bayi mula mengenali variasi rasa makanan sejak awal kehidupan, sekali gus membantu mereka menerima pelbagai jenis makanan apabila diperkenalkan dengan makanan pelengkap pada usia yang sesuai.

 

Oleh itu, ibu menyusu tidak perlu mengehadkan pemakanan semata-mata berdasarkan kepercayaan yang tidak disokong oleh bukti perubatan.

 

Nikmati secara sederhana

 

Walaupun durian selamat dinikmati oleh kebanyakan ibu menyusu, pengambilannya tetap perlu berpada-pada kerana buah ini mengandungi kandungan gula, kalori dan tenaga yang tinggi.

 

Sebagai panduan, ibu menyusu yang sihat disarankan mengambil sekitar dua hingga tiga ulas kecil dalam satu hidangan sebagai sebahagian daripada diet yang seimbang. Pengambilan air kosong yang mencukupi selepas makan juga penting bagi membantu mengekalkan hidrasi badan.

 

Bagi ibu yang menghidap diabetes, diabetes semasa hamil yang masih memerlukan kawalan gula darah, obesiti atau penyakit buah pinggang, pengambilan durian perlu dihadkan mengikut nasihat doktor atau pakar diet. Langkah ini bukan kerana durian memudaratkan bayi melalui susu ibu, sebaliknya bagi memastikan keadaan kesihatan ibu terus terkawal.

 

Norhazlinda turut mengingatkan masyarakat supaya lebih berhati-hati menerima nasihat pemakanan yang tidak disokong oleh bukti saintifik.

 

"Kepercayaan yang diwarisi tanpa penjelasan saintifik boleh menimbulkan kebimbangan yang tidak perlu, malah menyebabkan ibu menyusu mengehadkan pengambilan makanan berkhasiat tanpa sebab yang kukuh.

 

"Pendidikan kesihatan yang berasaskan bukti amat penting supaya ibu dapat membuat keputusan yang tepat, yakin dan tidak mudah dipengaruhi oleh mitos yang belum terbukti," katanya.

 

Kesimpulannya, ibu menyusu tidak perlu takut menikmati durian semasa musimnya. Selagi diambil secara sederhana dan sebagai sebahagian daripada pemakanan yang seimbang, tiada bukti saintifik yang menunjukkan durian menyebabkan bayi menjadi "panas" atau "masuk angin". Yang lebih penting ialah memastikan ibu mendapat pemakanan yang mencukupi, kekal terhidrat dan meneruskan penyusuan secara konsisten demi kesihatan ibu serta tumbesaran bayi.

Date of Input: 03/08/2026 | Updated: 03/08/2026 | syamilakamarul